KHI NÀO NÊN CHƯỜM LẠNH, KHI NÀO NÊN CHƯỜM NÓNG?

Trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, những biện pháp đơn giản tại gia đình đôi khi lại mang lại hiệu quả thiết thực nếu được áp dụng đúng cách. Chườm nóng và chườm lạnh là hai phương pháp vật lý trị liệu quen thuộc, thường được sử dụng để giảm đau, giảm sưng và hỗ trợ phục hồi các tổn thương cơ – xương – khớp.

Tuy nhiên, không ít người vẫn còn nhầm lẫn về thời điểm và cách thức sử dụng, dẫn đến hiệu quả điều trị không như mong muốn, thậm chí khiến tổn thương kéo dài. Đối với người cao tuổi – nhóm đối tượng có hệ tuần hoàn, thần kinh và khả năng cảm nhận nhiệt đã suy giảm theo thời gian, việc hiểu rõ khi nào nên chườm nóng, khi nào nên chườm lạnh càng trở nên quan trọng.

Chườm lạnh là gì?

Chườm lạnh là phương pháp giảm đau bằng sử dụng nhiệt độ thấp khiến các mạch máu tại vùng tổn thương co lại, làm giảm lưu lượng máu đến khu vực này. Nhờ đó, tình trạng sưng nề, viêm và đau được hạn chế. Đồng thời, cảm giác lạnh có thể làm tê tạm thời các đầu dây thần kinh, giúp giảm đau nhanh chóng.

Chườm lạnh đúng cách giúp hạ sốt hiệu quả. (Ảnh minh hoạ).

Những trường hợp nào cần áp dụng chườm lạnh cho người cao tuổi?

• Chườm lạnh được áp dụng ngay sau khi người cao tuổi gặp chấn thương cấp tính chẳng hạn như bong gân, căng cơ hoặc va đập mạnh giúp hạn chế phản ứng viêm và giảm đau nhanh chóng.
• Ngoài chấn thương cơ xương khớp, chườm lạnh còn được sử dụng để giúp người cao tuổi giảm đau sau phẫu thuật, đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu. 
• Trong một số trường hợp, phương pháp này cũng giúp làm dịu vết bỏng nhẹ hoặc giảm ngứa do côn trùng cắn. 

Để chườm lạnh cho người cao tuổi hiệu quả, cần lưu ý những điểm sau:

• Không được để viên đá tiếp xúc trực tiếp với da và luôn sử dụng khăn. Khi chườm lạnh, cần bọc đá trong khăn tắm hoặc vải mỏng để tránh đá tiếp xúc trực tiếp với da. Nhiệt độ quá lạnh có thể gây tổn thương da, bỏng lạnh và làm tê buốt thần kinh. Lớp khăn giúp giảm cường độ lạnh và bảo vệ da, nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả giảm sưng, giảm đau.
• Luôn luôn di chuyển túi đá. Không được để túi đá ở một chỗ cố định trong nhiều phút khi chườm lạnh.
• Chườm lạnh nhiều lần một ngày sẽ tốt hơn chườm đá một lần trong thời gian kéo dài Mỗi lần chườm lạnh nên kéo dài khoảng 10–15 phút (tối đa 20 phút) và cần nghỉ 30–60 phút giữa các lần chườm để da hồi phục nhiệt độ. Khi chườm, hãy bọc đá hoặc túi gel lạnh trong khăn/vải mỏng rồi đặt nhẹ lên vùng cần chườm, không để đá tiếp xúc trực tiếp với da
• Không tiếp tục chườm lạnh nếu chúng ta cảm giác đau hoặc vùng da được chườm lạnh chuyển màu hồng hoặc đỏ.

Chườm nóng là gì?

Chườm nóng là dùng nhiệt tác động lên vị trí trên cơ thể, làm nóng vị trí đó ở mức vừa phải để làm giãn mạch máu, tăng cường lưu thông máu.

Chườm nóng là phương pháp trị liệu đơn giản nhưng hiệu quả trong giảm đau nhức xương khớp.(Ảnh minh hoạ)

Những trường hợp nào cần áp dụng chườm nóng cho người cao tuổi?

• Giảm nhức mỏi mắt: Chườm nóng có thể kích thích tuần hoàn máu ở vùng mắt, giúp giảm triệu chứng khô mắt cho người cao tuổi.
• Cải thiện ù tai: Chườm nóng ở khu vực tai có thể giúp cải thiện tình trạng ù tai do thiếu máu lưu thông đến tai.
• Giảm hoa mắt chóng mặt: Chườm nóng sau gáy có tác dụng tăng cường lưu thông máu lên não, giúp giảm tình trạng hoa mắt, chóng mặt.
• Giảm nhức mỏi cột sống: Nếu cảm thấy đau nhức cột sống do nhiễm lạnh, tư thế sai, chườm nóng sẽ giúp ông bà giảm bớt cảm giác khó chịu.
• Người cao tuổi bị cảm lạnh hay đau bụng do bị nhiễm lạnh cũng có thể áp dụng cách chườm nóng bụng để loại bỏ hàn khí xâm nhập cơ thể.

Để chườm nóng cho người cao tuổi hiệu quả, cần lưu ý những điểm sau:

• Đau bụng cấp tính chưa rõ nguyên nhân không được chườm nóng.
• Đau mắt đỏ không nên chườm nóng.
• Nếu có vết thương hở, lở loét, sưng tấy, viêm nhiễm, tuyệt đối không chườm nóng.
• Người cao tuổi bị bệnh lao không phù hợp với chườm nóng.
• Không nên chườm nóng tại các vị trí xuất hiện khối u ác tính.
• Chườm nóng chuẩn là sử dụng nhiệt độ 40-50°C, bọc trong khăn/vải, đặt lên vùng đau 15-20 phút (tối đa 3 lần/ngày) để giãn cơ và giảm đau mãn tính. Tuyệt đối không chườm nóng lên vết thương hở, vùng da viêm nhiễm, sốt cao hoặc chấn thương mới trong 24-48 giờ đầu.
• Để đảm bảo an toàn, phòng ngừa bỏng nhiệt, bạn nên dùng túi chườm nóng y tế chuyên dụng. Một số loại túi chườm điện không đảm bảo an toàn có thể gây bỏng hoặc cháy nổ, tiềm ẩn nhiều mối nguy khi lưu trữ và sử dụng. Nếu có ý định dùng túi chườm điện, bạn nên chọn thương hiệu uy tín và mua túi chườm chính hãng để đảm bảo an toàn.

Trong chiến lược chăm sóc người cao tuổi theo hướng chủ động và dự phòng, những kiến thức cơ bản như sử dụng đúng cách phương pháp chườm nóng và lạnh mang lại những ý nghĩa thiết thực. Áp dụng đúng thời điểm, đúng kỹ thuật không chỉ giúp giảm đau hiệu quả mà còn hạn chế lạm dụng thuốc giảm đau – vốn tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ ở người già.

Già hóa dân số là xu thế tất yếu nhưng chăm lo cho tuổi già khỏe mạnh là mục tiêu có thể đạt được nếu mỗi gia đình và mỗi cơ sở chăm sóc đều chú trọng trang bị kiến thức khoa học. Từ những việc nhỏ như chườm nóng, chườm lạnh đúng cách, chúng ta không chỉ giúp giảm đau, hạn chế sưng viêm và hỗ trợ phục hồi vận động cho người cao tuổi mà còn góp phần phòng ngừa biến chứng, nâng cao chất lượng chăm sóc và tạo cảm giác an toàn, được quan tâm trong sinh hoạt hằng ngày. Những chăm sóc tưởng chừng giản dị ấy chính là cách bảo vệ khả năng vận động, duy trì sự tự chủ và gìn giữ phẩm giá sống cho người cao tuổi, qua đó góp phần kiến tạo một xã hội nhân văn và phát triển bền vững.