SỐT XUẤT HUYẾT GIA TĂNG: NGƯỜI CAO TUỔI CẦN ĐẶC BIỆT CẢNH GIÁC

Trong bối cảnh Hà Nội và nhiều địa phương bước vào mùa cao điểm sốt xuất huyết Dengue, số ca mắc liên tục gia tăng, kéo theo nguy cơ quá tải tại nhiều cơ sở y tế. Điều đáng lo ngại là người cao tuổi mắc các bệnh lý nền đang trở thành nhóm đối tượng dễ diễn biến nặng nhất khi mắc bệnh.

Không chỉ bởi sức đề kháng suy giảm, họ còn thường có biểu hiện lâm sàng không điển hình, khiến việc phát hiện chậm trễ, bỏ lỡ "thời điểm vàng" điều trị. Các chuyên gia y tế nhận định, trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, thay đổi nhận thức trong cộng đồng về việc phát hiện sớm và chủ động phòng ngừa chính là yếu tố quyết định để giảm thiểu những hậu quả đáng tiếc.

Người cao tuổi đối mặt nguy cơ diễn biến nặng khi mắc sốt xuất huyết

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương mới đây đã tiếp nhận và cấp cứu xuyên đêm cho một bệnh nhân nữ 69 tuổi ở Hà Nội mắc sốt xuất huyết Dengue trên nền đái tháo đường tuýp 2. Chỉ sau bốn ngày khởi phát bệnh, người bệnh đã rơi vào sốc sốt xuất huyết, nhiễm toan máu nặng, rối loạn đông máu nghiêm trọng và phải lọc máu liên tục để duy trì sự sống.

Bệnh nhân điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. Nguồn: Tạp chí Người cao tuổi.

Điều khiến các bác sĩ đặc biệt lưu ý là những ngày đầu, bệnh nhân chỉ có biểu hiện sốt, đau lưng và mệt mỏi - những triệu chứng rất dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm hoặc các bệnh nhiễm virus thông thường. Người bệnh chưa xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết điển hình như chảy máu cam hay chảy máu chân răng. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, tình trạng đã chuyển biến nhanh sang suy tuần hoàn, tụt huyết áp và suy đa cơ quan.

Theo ThS.BS Trần Văn Bắc, Phó Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khi nhập viện vào ngày thứ tư của bệnh, bệnh nhân đã trong tình trạng hết sức nguy kịch với ý thức giảm, huyết áp chỉ còn 85/50 mmHg, mạch lên tới 158 lần/phút, tiểu cầu giảm xuống mức báo động, kèm theo rối loạn đông máu và suy hô hấp. Các bác sĩ phải đồng thời triển khai nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu như thở máy, lọc máu liên tục, truyền máu và các chế phẩm máu để giành giật sự sống.

Trường hợp này thêm một lần nữa cho thấy diễn biến của sốt xuất huyết không phải lúc nào cũng tuân theo những biểu hiện "kinh điển". Đặc biệt ở người cao tuổi, bệnh có thể tiến triển âm thầm trong những ngày đầu rồi chuyển nặng rất nhanh khi bước vào giai đoạn nguy hiểm.

Phòng bệnh từ sớm - "lá chắn" quan trọng bảo vệ người cao tuổi trong mùa sốt xuất huyết

Khác với quan niệm trước đây coi sốt xuất huyết chủ yếu là bệnh của trẻ em, thực tiễn điều trị những năm gần đây cho thấy tỷ lệ người cao tuổi mắc bệnh ngày càng gia tăng. Đây cũng là nhóm có tỷ lệ biến chứng và tử vong cao hơn do phần lớn đều mang theo nhiều bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch hoặc suy thận.

Theo các chuyên gia truyền nhiễm, chính sự cộng hưởng giữa virus Dengue và các bệnh nền khiến cơ thể người cao tuổi dễ rơi vào vòng xoắn bệnh lý nguy hiểm. Khi xảy ra hiện tượng thoát huyết tương, cô đặc máu hoặc rối loạn đông máu, khả năng thích ứng của các cơ quan vốn đã suy giảm sẽ nhanh chóng bị phá vỡ, dẫn tới suy đa cơ quan nếu không được can thiệp kịp thời.

Một khó khăn khác là các triệu chứng ở người cao tuổi thường không rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ biểu hiện bằng mệt mỏi, chán ăn, đau nhức hoặc sốt nhẹ, trong khi người bệnh và gia đình lại có tâm lý chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc chờ đến khi xuất hiện chảy máu mới đi khám. Trong khi đó, theo các bác sĩ, giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường rơi vào ngày thứ ba đến ngày thứ bảy sau khi khởi phát - thời điểm người bệnh có thể bắt đầu hạ sốt nhưng nguy cơ sốc, xuất huyết nội tạng và suy tuần hoàn lại tăng cao.

Bởi vậy, người dân không nên lấy việc có hay không có biểu hiện xuất huyết để đánh giá mức độ bệnh. Ngay khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi hoặc sinh sống trong khu vực đang có dịch, đặc biệt nếu là người cao tuổi hoặc mắc bệnh nền, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị đúng thời điểm mà còn hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng nặng.

Song song với phát hiện sớm, phòng bệnh chủ động vẫn là giải pháp căn cơ và bền vững. Mỗi gia đình cần thường xuyên diệt loăng quăng, bọ gậy, loại bỏ các vật chứa nước đọng, giữ gìn vệ sinh môi trường, sử dụng các biện pháp phòng tránh muỗi đốt và thực hiện tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết theo khuyến cáo của Bộ Y tế và bác sĩ. Hiện nay, Việt Nam đã triển khai vắc xin phòng sốt xuất huyết Dengue cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỷ lệ nhập viện và hạn chế các trường hợp diễn biến nặng.

Người cao tuổi tiêm phong vắc xin sốt xuất huyết. Nguồn: Tạp chí Người cao tuổi.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra ngày càng rõ nét, bảo vệ người cao tuổi trước các bệnh truyền nhiễm không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà còn là trách nhiệm của mỗi gia đình và toàn xã hội. Mỗi cơn sốt ở người cao tuổi cần được nhìn nhận với sự thận trọng cần thiết, bởi phía sau những biểu hiện tưởng chừng đơn giản có thể là một diễn biến bệnh lý nguy hiểm. Chủ động phòng bệnh, nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời chính là chìa khóa để giảm thiểu những hậu quả đáng tiếc do sốt xuất huyết gây ra.