THỦ TƯỚNG LÊ MINH HƯNG: HOÀN THÀNH ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BẠC TRONG NĂM 2026

Trong dòng chảy vận động của nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng về việc hoàn thành Đề án phát triển kinh tế bạc trong năm 2026 không chỉ là một nhiệm vụ cụ thể của năm kế hoạch mà còn là tín hiệu chính sách mang tính định hướng chiến lược. Đó là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển: từ ứng phó với già hóa dân số sang chủ động khai mở một không gian tăng trưởng mới, gắn kết hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và tiến bộ xã hội.

Từ sức ép nhân khẩu học đến kiến tạo động lực tăng trưởng mới

Bức tranh kinh tế quý I/2026 với mức tăng trưởng GDP ước đạt 7,83% cho thấy nền tảng ổn định vĩ mô tiếp tục được giữ vững, song những thách thức phía trước vẫn hiện hữu khi mục tiêu tăng trưởng hai con số được đặt ra như một yêu cầu xuyên suốt. Trong tổng thể ấy, già hóa dân số không còn là câu chuyện của tương lai xa, mà đã trở thành một biến số cấu trúc tác động trực tiếp đến thị trường lao động, hệ thống an sinh và động lực tiêu dùng trong nước.

Thời gian gần đây, khái niệm kinh tế bạc đang được quan tâm ngày càng rõ nét tại Việt Nam, không chỉ trong giới nghiên cứu mà cả ở cấp hoạch định chính sách. Dấu mốc đáng chú ý là Hội thảo khoa học “Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Hội Người cao tuổi Việt Nam tổ chức ngày 15/11/2025. Tại diễn đàn này, kinh tế bạc được tiếp cận một cách hệ thống hơn, từ khái niệm, thực trạng đến khung chính sách và giải pháp phát triển, góp phần định hình cách tiếp cận mới trong việc chuyển hóa già hóa dân số thành động lực kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trình bày Báo cáo của Chính phủ. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

Việt Nam đang rút ngắn đáng kể “khoảng đệm” giữa thời kỳ dân số vàng và xã hội già hóa – một quá trình mà nhiều quốc gia phát triển phải mất hàng chục năm. Điều đó đồng nghĩa với việc dư địa thích ứng về chính sách bị thu hẹp. Nếu tiếp cận theo lối mòn, già hóa sẽ kéo theo nguy cơ suy giảm lực lượng lao động, gia tăng chi phí y tế, tạo áp lực lên ngân sách. Nhưng nếu nhìn nhận từ góc độ phát triển, đây lại chính là “mỏ vàng tiềm năng” cho các ngành dịch vụ, công nghiệp và công nghệ hướng tới người cao tuổi.

Việc đặt mục tiêu xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc vì thế thể hiện sự chuyển dịch tư duy từ “quản lý rủi ro” sang “kiến tạo giá trị”. Kinh tế bạc không đơn thuần là mở rộng dịch vụ chăm sóc sức khỏe, mà là hình thành một hệ sinh thái kinh tế mới – nơi người cao tuổi vừa là đối tượng phục vụ, vừa là chủ thể tham gia, tiêu dùng và thậm chí tiếp tục lao động, cống hiến.

Hoàn thiện thể chế, mở đường cho một hệ sinh thái kinh tế bạc vận hành hiệu quả

Tuy nhiên, từ nhận thức đến hành động luôn là một khoảng cách đòi hỏi quyết tâm chính trị và năng lực thực thi đồng bộ. Thực tiễn điều hành cho thấy, những điểm nghẽn như thủ tục hành chính còn phức tạp, dịch vụ công trực tuyến chưa thực sự thuận tiện, hay sự thiếu đồng đều về năng lực ở cấp cơ sở… vẫn đang là lực cản đối với quá trình hiện thực hóa các chính sách đổi mới.

Do đó, phát triển kinh tế bạc không thể tách rời tiến trình cải cách thể chế và chuyển đổi số quốc gia. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu dân cư đồng bộ, triển khai bệnh án điện tử, tổ chức khám sức khỏe định kỳ theo nhóm đối tượng… không chỉ mang ý nghĩa an sinh, mà còn là nền tảng dữ liu quan trọng để thiết kế các sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhu cầu đa dạng của người cao tuổi.

Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ cơ sở khám, chữa bệnh trên cả nước sẽ triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, thay thế hoàn toàn bệnh án giấy. Nguồn: Báo Sức khoẻ & Đời sống.

Một điểm then chốt khác là khơi thông nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực tư nhân. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, kinh tế bạc chỉ thực sự phát triển khi có sự tham gia mạnh mẽ của doanh nghiệp trong các lĩnh vực như tài chính hưu trí, bảo hiểm, nhà ở thích ứng, công nghệ hỗ trợ, du lịch chăm sóc sức khỏe… Nhà nước giữ vai trò kiến tạo khung khổ pháp lý và dẫn dắt, nhưng chính thị trường mới là “bệ phóng” cho sự đa dạng và năng động của hệ sinh thái này.

Đáng chú ý, định hướng phát triển kinh tế bạc trong chỉ đạo của Thủ tướng được đặt trong mối liên hệ hữu cơ với các chính sách an sinh xã hội: từ phát triển nhà ở xã hội, chăm sóc sức khỏe toàn dân, đến các chương trình giảm nghèo bền vững và ưu đãi người có công. Đây chính là cách tiếp cận phát triển bao trùm – nơi tăng trưởng kinh tế không tách rời trách nhiệm xã hội, và mỗi chính sách đều hướng tới nâng cao chất lượng sống của người dân.

Tạo đà cho một chu kỳ phát triển bền vững và bao trùm

Năm 2026 – năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030 mang ý nghĩa bản lề không chỉ ở các chỉ tiêu tăng trưởng mà còn ở việc định hình các động lực phát triển mới. Trong bối cảnh các trụ cột truyền thống đang dần bộc lộ giới hạn, việc chủ động kiến tạo những “không gian kinh tế” mới như kinh tế bạc là yêu cầu tất yếu.

Việc hoàn thành Đề án trong năm 2026, vì vậy, không chỉ là đáp ứng tiến độ hành chính, mà còn là phép thử đối với năng lực điều hành, khả năng phối hợp liên ngành và mức độ sẵn sàng của toàn bộ hệ thống chính trị. Nếu được triển khai thực chất, với tinh thần “lựa chọn đúng – triển khai nhanh – làm đến nơi, đến chốn – đo lường bằng kết quả”, Đề án sẽ góp phần biến thách thức nhân khẩu học thành lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Xa hơn, kinh tế bạc không chỉ mở ra cơ hội tăng trưởng,mà còn góp phần định hình một mô hình phát triển mới – nơi một xã hội đang già đi vẫn có thể duy trì sức sống kinh tế, nơi mỗi giai đoạn của cuộc đời đều được nhìn nhận như một nguồn lực. Đó cũng chính là con đường để Việt Nam hướng tới một nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, một xã hội phát triển hài hòa, nhân văn và không ai bị bỏ lại phía sau.