TĂNG CƯỜNG ĐỐI NGOẠI NHÂN DÂN TRONG BỐI CẢNH GIÀ HÓA DÂN SỐ

Già hóa dân số đang trở thành một trong những xu thế lớn của thế kỷ XXI, tác động sâu sắc đến mọi quốc gia, không phân biệt trình độ phát triển. Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật đó khi chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới. Nếu như trước đây, vấn đề người cao tuổi chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ an sinh xã hội thì trong bối cảnh mới, đây đã trở thành một nội dung quan trọng gắn với phát triển bền vững, hội nhập quốc tế và đối ngoại nhân dân.

Sáng 19/5/2026, tại Hà Nội, ông Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam có buổi tiếp và làm việc với ông Chung MyungKi, Giám đốc Điều hành JBK, DaewooSKY (Hàn Quốc) về kinh tế bạc.

Đại hội XIII của Đảng khẳng định yêu cầu xây dựng nền đối ngoại toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Trong tổng thể đó, công tác người cao tuổi không chỉ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà còn mở ra dư địa mới để phát huy sức mạnh mềm của quốc gia, lan tỏa hình ảnh Việt Nam hòa bình, nhân ái, trọng nghĩa tình và giàu bản sắc văn hóa.

Một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là triển khai hiệu quả Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó chú trọng hai nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm trong xây dựng gia đình văn hóa, dòng họ hiếu học, cộng đồng đoàn kết; trở thành những tấm gương về đạo đức, lối sống, ý chí và trách nhiệm để các thế hệ trẻ noi theo.

Thứ hai, khuyến khích người cao tuổi tham gia sâu rộng vào đời sống chính trị, văn hóa và xã hội ở địa phương; phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số nhằm gìn giữ bản sắc văn hóa, xây dựng đời sống văn minh, từng bước xóa bỏ các hủ tục lạc hậu.

Đặc biệt, tùy điều kiện của từng địa phương, các hoạt động này cần được lồng ghép với công tác đối ngoại nhân dân. Khi đó, người cao tuổi không chỉ là đối tượng được chăm sóc mà còn trở thành chủ thể tích cực tham gia các hoạt động đối ngoại trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, quốc phòng và an ninh.

Ở lĩnh vực chính trị - tư tưởng, người cao tuổi tiếp tục phát huy vai trò tuyên truyền, vận động con cháu và cộng đồng thực hiện tốt chủ trương đối ngoại của Đảng; lan tỏa tư tưởng hòa hiếu, độc lập, tự chủ và phương châm "Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế".

Trong lĩnh vực kinh tế, người cao tuổi cần được khuyến khích tham gia xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc - một ngành kinh tế giàu tiềm năng đang phát triển mạnh trên thế giới. Không chỉ là nhóm thụ hưởng dịch vụ, người cao tuổi còn có thể tham gia tư vấn, khởi nghiệp, truyền nghề, phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch và dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp với xu hướng dân số già.

Ở lĩnh vực quốc phòng và an ninh, người cao tuổi tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, giữ gìn khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc - nền tảng quan trọng để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Trong lĩnh vực văn hóa, người cao tuổi chính là "kho tư liệu sống" lưu giữ và trao truyền những giá trị truyền thống của dân tộc. Qua các hoạt động giao lưu quốc tế, những giá trị ấy sẽ trở thành cầu nối văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến bạn bè năm châu, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc hỗ trợ người cao tuổi sau cơn bão Yagi.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra trên phạm vi toàn cầu, không một quốc gia nào có thể giải quyết hiệu quả các vấn đề đặt ra nếu thiếu hợp tác quốc tế. Đối với Việt Nam, việc đưa hợp tác quốc tế và đối ngoại nhân dân trong công tác người cao tuổi trở thành một động lực phát triển mới mang ý nghĩa chiến lược.

Mục tiêu không chỉ là tăng cường kết nối giữa Hội Người cao tuổi Việt Nam với các tổ chức quốc tế, các hiệp hội người cao tuổi trên thế giới mà còn tranh thủ nguồn lực, kinh nghiệm quản trị và công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi trong nước.

Một hướng đi nhiều triển vọng là thu hút doanh nghiệp nước ngoài, các tổ chức phi chính phủ quốc tế đầu tư vào lĩnh vực dưỡng lão, chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng cho người cao tuổi; từng bước xây dựng các mô hình "làng hạnh phúc cho người cao tuổi", kết hợp hài hòa giữa công nghệ hiện đại với bản sắc văn hóa Việt Nam.

Song song với đó, cần khuyến khích doanh nghiệp trong nước liên kết với các đối tác quốc tế để phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc - lĩnh vực được dự báo sẽ trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới khi quy mô dân số cao tuổi ngày càng gia tăng. Đây không chỉ là giải pháp thích ứng với già hóa dân số mà còn góp phần tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Để phát huy đầy đủ vai trò của người cao tuổi trong đối ngoại nhân dân, yêu cầu đặt ra trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế.

Cần nghiên cứu tổng kết việc thực hiện các chủ trương của Đảng về công tác người cao tuổi, từ đó ban hành những định hướng mới phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời nhấn mạnh hơn nội dung hợp tác quốc tế và thích ứng với già hóa dân số.

Bên cạnh đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật Người cao tuổi cần được đẩy nhanh nhằm bảo đảm đầy đủ hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi theo các cam kết quốc tế; đồng thời tạo hành lang pháp lý để Việt Nam chủ động tham gia giải quyết những vấn đề chung của thế giới liên quan đến già hóa dân số.

Chính phủ cần tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để Hội Người cao tuổi Việt Nam mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, đặc biệt tại các tỉnh biên giới thông qua các hoạt động giao lưu nhân dân, trao đổi kinh nghiệm giữa người cao tuổi Việt Nam với người cao tuổi các nước láng giềng như Trung Quốc, Lào và Campuchia. Những hoạt động này không chỉ góp phần vun đắp tình hữu nghị truyền thống mà còn tăng cường lòng tin, giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển trong khu vực.

Cùng với đó, các cơ quan báo chí, truyền thông cần đẩy mạnh thông tin đối nội và đối ngoại về những thành tựu của Việt Nam trong thích ứng với già hóa dân số; giới thiệu các mô hình chăm sóc người cao tuổi hiệu quả, các sáng kiến tiêu biểu cũng như những giá trị nhân văn trong chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người cao tuổi. Qua đó, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.