PHÓ THỦ TƯỚNG PHẠM THỊ THANH TRÀ: NGƯỜI CAO TUỔI LÀ NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC

Tuổi cao không đồng nghĩa với đứng ngoài dòng chảy phát triển. Bằng trí tuệ, kinh nghiệm và vốn sống, người cao tuổi tiếp tục là những tấm gương nêu cao tinh thần trách nhiệm, gìn giữ bản sắc văn hóa, vun bồi đạo đức và truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ, qua đó khẳng định mình là nguồn lực quý giá của đất nước.

Không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách

Sáng 17/8, tại Trụ sở Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, chủ trì Hội nghị sơ kết công tác 7 tháng năm 2026 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm. Định hướng chuyển từ “chăm sóc, hỗ trợ” sang “chăm sóc và phát huy” người cao tuổi được xác định là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh.

Toàn cảnh Hội nghị sơ kết, đánh giá công tác người cao tuổi 7 tháng đầu năm 2026 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới. Nguồn: Tạp chí Người cao tuổi.

Theo báo cáo tại Hội nghị, Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người cao tuổi. Trong 7 tháng đầu năm 2026, hệ thống an sinh xã hội tiếp tục được mở rộng với hơn 3,53 triệu người cao tuổi hưởng bảo hiểm xã hội hằng tháng, gần 2,5 triệu người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Gần 15,7 triệu người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế; 80% được lập hồ sơ quản lý, theo dõi sức khỏe ban đầu và hơn 69% được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm.

Những con số trên cho thấy chính sách người cao tuổi đang ngày càng được quan tâm theo hướng toàn diện hơn. Tuy nhiên, phía sau những kết quả về an sinh, y tế và chăm sóc đời sống là một yêu cầu lớn hơn: làm thế nào để người cao tuổi không chỉ được chăm sóc mà còn tiếp tục được đóng góp và phát huy giá trị trong xã hội.

Thực tế cho thấy, người cao tuổi đang sở hữu nguồn vốn đặc biệt mà không phải nhóm dân số nào cũng có: kinh nghiệm sống, tri thức nghề nghiệp, vốn văn hóa, uy tín cộng đồng và khả năng truyền trao các giá trị giữa các thế hệ.

Phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” được triển khai sâu rộng; gần 80.000 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao thu hút hơn 3 triệu người cao tuổi tham gia. Qua đó, người cao tuổi tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn bản sắc truyền thống, giáo dục đạo đức, truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ và đóng góp vào sự ổn định của cộng đồng.

Đây chính là cơ sở để thay đổi cách nhìn về người cao tuổi: từ một nhóm dân số cần được hỗ trợ thành một nguồn lực xã hội cần được tạo điều kiện để phát huy.

Già hóa dân số và yêu cầu thay đổi tư duy chính sách

Việt Nam đang già hóa dân số với tốc độ nhanh, kéo theo sức ép ngày càng lớn đối với hệ thống an sinh xã hội, y tế và dịch vụ chăm sóc dài hạn. Hội nghị chỉ ra rằng hạ tầng, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi còn thiếu và chưa đồng bộ; nguồn lực xã hội hóa cho lĩnh vực dưỡng lão, phục hồi chức năng chưa đáp ứng yêu cầu.

Trong bối cảnh đó, nếu chỉ tiếp cận già hóa dân số từ góc độ “gánh nặng an sinh”, chính sách sẽ khó theo kịp thực tiễn. Bởi người cao tuổi không chỉ tạo ra nhu cầu về chăm sóc sức khỏe và an sinh mà còn tạo ra một thị trường mới, một lực lượng xã hội mới và những cơ hội phát triển mới.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh yêu cầu chuyển biến tư duy của hệ thống chính trị và toàn xã hội, từ chăm sóc, hỗ trợ sang phát huy vai trò, tiềm năng; khẳng định người cao tuổi là nguồn lực phát triển quốc gia, là một trong những động lực thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam.

Thông điệp này đặt công tác người cao tuổi trong một cách tiếp cận rộng hơn. Chăm sóc vẫn là nền tảng, nhưng phát huy mới là hướng đi lâu dài. Khi người cao tuổi được bảo đảm sức khỏe, an sinh và đời sống tinh thần, họ sẽ có điều kiện tiếp tục đóng góp bằng tri thức, kinh nghiệm và uy tín của mình.

“Kinh tế bạc” mở ra không gian phát triển mới

Một trong những nội dung đáng chú ý được đặt ra tại Hội nghị là xây dựng và phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc”. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với quá trình chuyển đổi cơ cấu dân số, khi nhu cầu về y tế lão khoa, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, nhà ở, sản phẩm tiêu dùng, dịch vụ văn hóa, công nghệ hỗ trợ người cao tuổi ngày càng gia tăng.

Kinh tế bạc mở ra cơ hội phát triển các ngành dịch vụ như y tế, chăm sóc dài hạn, tài chính hưu trí hay du lịch nghỉ dưỡng dành cho người cao tuổi.

Nếu có chính sách phù hợp, “kinh tế bạc” không chỉ đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi mà còn có thể tạo thêm việc làm, thúc đẩy các ngành dịch vụ và mở rộng không gian cho doanh nghiệp tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ người cao tuổi.

Vì vậy, yêu cầu xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc” cần được nhìn nhận không đơn thuần là phát triển một nhóm ngành dịch vụ, mà là một bộ phận của chiến lược thích ứng với già hóa dân số và khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phối hợp xây dựng các đề án phát triển “kinh tế bạc”, đồng thời thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ chăm sóc sức khỏe, điều dưỡng và huy động nguồn lực của người cao tuổi vào phát triển kinh tế - xã hội.

Đầu tư cho người cao tuổi cũng là đầu tư cho tương lai

Cùng với phát huy nguồn lực, việc bảo đảm quyền được chăm sóc và tiếp cận dịch vụ chất lượng của người cao tuổi vẫn là nhiệm vụ căn bản. Phó Thủ tướng yêu cầu nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, quản lý hồ sơ sức khỏe, phát triển hệ sinh thái y tế lão khoa, bệnh viện lão khoa và cơ sở phục hồi chức năng.

Đặc biệt, chuyển đổi số được xác định là một trong những công cụ quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý và chăm sóc. Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, kết nối với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nhất là y tế, sẽ tạo nền tảng cho hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu, quản lý sức khỏe và cung cấp dịch vụ phù hợp hơn.

Cùng với đó, yêu cầu bảo đảm an toàn cho người cao tuổi trên không gian mạng ngày càng cấp thiết khi quá trình số hóa diễn ra sâu rộng. Người cao tuổi cần được bảo vệ trước các nguy cơ trên môi trường số, đồng thời được hỗ trợ để từng bước trở thành chủ thể tham gia vào quá trình chuyển đổi số.

Già hóa dân số là xu thế không thể đảo ngược. Nhưng cách một quốc gia ứng xử với quá trình đó có thể quyết định việc già hóa trở thành sức ép hay trở thành cơ hội.

Khi chính sách an sinh, y tế, văn hóa, công nghệ và kinh tế cùng hướng tới mục tiêu ấy, người cao tuổi sẽ không đứng bên ngoài tiến trình phát triển. Ngược lại, họ có thể trở thành một trong những nguồn lực quan trọng góp phần xây dựng một xã hội phát triển bao trùm, nhân văn và bền vững.