BẢO VỆ, CHĂM SÓC, PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NGƯỜI CAO TUỔI

Trong tiến trình phát triển của đất nước, người cao tuổi không chỉ là đối tượng cần được quan tâm, chăm sóc mà còn là lực lượng xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng. Trước những biến đổi sâu sắc về cơ cấu dân số, tốc độ già hóa nhanh và yêu cầu phát triển bền vững, vấn đề bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi đặt ra như một nhiệm vụ vừa cấp thiết, vừa lâu dài, thể hiện rõ tính nhân văn và chiều sâu văn hóa của xã hội Việt Nam.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo đảm đời sống vật chất, tinh thần cho người cao tuổi: từ hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, chính sách trợ giúp xã hội, bảo hiểm y tế, đến các chương trình chăm sóc sức khỏe, xây dựng môi trường sống thân thiện với người già. Tuy nhiên, trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở “chăm sóc” mà cần tiến xa hơn, hướng tới việc khơi dậy, phát huy nguồn lực quý báu từ chính người cao tuổi cho sự phát triển của cộng đồng và đất nước.

Người cao tuổi là “vốn quý” của dân tộc

Từ bao đời nay, truyền thống “kính lão, trọng thọ” đã trở thành giá trị bền vững trong đời sống văn hóa của người Việt. Sinh thời, Hồ Chí Minh đã viết trong “Lời hiệu triệu các bậc phụ lão" [1] rằng:“Trách nhiệm của các cụ phụ lão chúng ta đối với nhiệm vụ đất nước thật là trọng đại. Đất nước hưng thịnh do phụ lão gây dựng, đất nước tồn tại do phụ lão giúp sức. Đất nước bị mất, phụ lão cứu. Đất nước suy sụp phụ lão phù trì. Nước nhà hưng, suy, tồn, vong, phụ lão đều gánh trách nhiệm rất nặng nề. Đồng bào cả nước đang ngẩng cao đầu mà trông chờ các bậc phụ lão”. Người cao tuổi là những chứng nhân lịch sử, kết tinh trong mình vốn sống phong phú, kinh nghiệm thực tiễn sâu sắc và những giá trị đạo đức được bồi đắp qua năm tháng. Họ không chỉ là chỗ dựa tinh thần trong mỗi gia đình mà còn là điểm tựa về văn hóa, đạo lý của cả cộng đồng.

Thực tiễn cho thấy, ở nhiều địa phương, người cao tuổi vẫn đang đóng góp tích cực vào công tác xây dựng Đảng, chính quyền, giữ gìn an ninh trật tự, hòa giải cơ sở, bảo tồn bản sắc văn hóa và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Nhiều tấm gương “tuổi cao chí càng cao” vẫn miệt mài lao động, sáng tạo, tham gia hoạt động xã hội, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, củng cố niềm tin và sự gắn kết cộng đồng.

Tạo điều kiện cho người cao tuổi tham gia thị trường lao động vừa đem lại niềm vui, sức khỏe và đóng góp cho xã hội. Trong ảnh là người giữ lửa nghề lụa Vạn Phúc. Nguồn: nhiepanhdoisong.vn.

Nghề truyền thống làm đèn kéo quân. Nguồn: nhiepanhdoisong.vn

Nhận thức đầy đủ người cao tuổi là “vốn quý” của dân tộc chính là nền tảng để xây dựng các chính sách toàn diện, không chỉ bảo đảm an sinh mà còn tôn vinh, khích lệ và tạo điều kiện để họ tiếp tục cống hiến. Đây cũng là thước đo trình độ phát triển và tính nhân văn của một xã hội hiện đại.

Phát huy trí tuệ, kinh nghiệm sống, lao động, học tập của người cao tuổi

Trong bối cảnh mới, vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát huy hiệu quả trí tuệ, kinh nghiệm sống, khả năng lao động và tinh thần học tập suốt đời của người cao tuổi. Thực tế cho thấy, không ít người cao tuổi vẫn còn đủ sức khỏe, nhiệt huyết và mong muốn được tiếp tục tham gia lao động, sản xuất, truyền nghề, tư vấn, phản biện xã hội. Tuy nhiên, rào cản về cơ chế, định kiến tuổi tác và thiếu môi trường phù hợp đã khiến nguồn lực này chưa được khai thác tương xứng.

Phát huy vai trò người cao tuổi trước hết cần sự thay đổi trong nhận thức xã hội: coi người cao tuổi không phải là “gánh nặng” mà là một nguồn lực đặc thù. Cùng với đó, cần xây dựng các mô hình, thiết chế phù hợp để người cao tuổi tham gia hoạt động xã hội một cách linh hoạt, tự nguyện và phù hợp với sức khỏe. Các câu lạc bộ liên thế hệ, mô hình “người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế”, hoạt động tư vấn, phản biện chính sách, giáo dục truyền thống… cần được nhân rộng và hỗ trợ thực chất hơn.

Bên cạnh đó, việc khuyến khích người cao tuổi học tập suốt đời, tiếp cận công nghệ, nâng cao chất lượng sống cũng là yếu tố quan trọng để họ tiếp tục hòa nhập, đóng góp trong xã hội số đang phát triển nhanh chóng. Khi được tạo điều kiện phù hợp, người cao tuổi không chỉ làm giàu cho chính mình mà còn truyền cảm hứng về tinh thần vượt khó, học tập và cống hiến cho các thế hệ sau.

Già hóa dân số là xu thế tất yếu, nhưng già hóa chủ động, già hóa tích cực lại là lựa chọn mang tính chiến lược. Bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi là nhiệm vụ vừa mang tính nhân văn sâu sắc, vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Khi người cao tuổi được tôn trọng, chăm sóc chu đáo và tạo điều kiện để tiếp tục cống hiến, xã hội không chỉ gìn giữ được “vốn quý” của dân tộc mà còn tạo nên sức mạnh nội sinh bền vững cho sự phát triển đất nước trong hiện tại và tương lai:

"Tuổi già nhưng chí không già

Góp phần xây dựng nước nhà phồn vinh". [2]

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. “Hồ Chí Minh toàn tập”, T3 (1930 – 1945), Nxb CTQG, HN 2011, tr 232.

2. “Hồ Chí Minh toàn tập”, T4 (1945-1946), NXBCTQG, HN 2011, tr 53